‘The important thing is not what one is born with but what use one makes of that equipment’. (Adler)

Alfred AdlerAlfred Adler (1870–1937) was een Oostenrijkse arts en psychotherapeut, en de grondlegger van de individuele psychologie. Oorspronkelijk werkte hij nauw samen met Sigmund Freud, maar hij brak met de psychoanalyse vanwege meningsverschillen over de centrale rol van seksualiteit in de persoonlijkheidsontwikkeling. Adler benadrukte in plaats daarvan het belang van sociale verbondenheid, gemeenschapsgevoel en het door mensen ervaren minderwaardigheidsgevoel, dat hen aanzet tot streven naar groei en competentie.

Gedrag

Gedrag is niet het gevolg van trauma’s, maar van de betekenis die we zelf geven aan ervaringen. We kiezen (onbewust) doelen voor ons gedrag. Daarom kun je je leven veranderen door je doelen en overtuigingen te veranderen. Bijna alle persoonlijke problemen komen voort uit de manier waarop we met anderen omgaan. Verwachtingen, competitie, jaloezie en erkenningsdrang verstoren onze relaties. Veel lijden komt doordat we ons bemoeien met taken die niet van ons zijn, zoals de verwachtingen van anderen, hun keuzes of hun oordeel. Vrijheid ontstaat wanneer je leert onderscheiden wat jouw taak is en wat niet. Geluk ligt niet in het najagen van toekomstige prestaties, maar in het genieten van het huidige moment en het uitvoeren van zinvol werk in het dagelijks leven. Werkelijke vrijheid en geluk ontstaan wanneer je leeft met het gevoel deel uit te maken van een gemeenschap en bijdraagt aan anderen, zonder waardering of controle te zoeken.

In tegenstelling tot Freud vond Adler niet dat gedrag vooral door het verleden (trauma’s, driften) wordt bepaald. Hij stelde dat alle gedrag een toekomstig doel dient. Iedereen heeft zijn eigen verantwoordelijkheden (“taken”). Vrijheid is doen wat jouw taak is en anderen hun taken laten.

Toekomst

Mensen handelen om een toekomstig doel te bereiken, niet alleen vanuit het verleden.

In verandermanagement betekent dit: verandering slaagt alleen als mensen een betekenisvol doel zien; teams moeten begrijpen waarom iets verandert, niet alleen wat er verandert; zonder een helder, gedeeld doel ontstaat weerstand. Verandering slaagt wanneer mensen zich verbonden voelen met de organisatie en het team. Mensen voelen eigenaarschap wanneer ze ervaren dat hun bijdrage ertoe doet. Verandermanagers moeten dus investeren in participatie, samenwerking en transparante communicatie.

Veranderen

Wij zijn creatieve wezens die onze eigen levensstijl vormgeven. Verandering is mogelijk voor iedereen, ongeacht achtergrond of eerdere ervaringen. Teams kunnen nieuwe routines en identiteiten zelf vormgeven.

Mensen veranderen alleen als ze het waarom begrijpen en er persoonlijk betekenis in vinden. Het gaat om koppeling met waarden en maatschappelijke bijdrage; voor iedereen begrijpelijk, realistische tussenstappen en niet top-down opgelegd. We kennen allemaal gevoelens van onzekerheid die ons gedrag sturen. Daarom is het gewenst niet alleen over taken te praten maar ook over onze zorgen.

Verbonden

We werken het prettigst als we ons verbonden voelen. Vrijheid en motivatie ontstaan door verantwoordelijkheid voor eigen taken. Je wilt weten waar je verantwoordelijk voor bent. Kortom: verandering lukt wanneer mensen het doel begrijpen, zich psychologisch veilig voelen, verbonden zijn met elkaar, eigenaarschap ervaren en creatieve ruimte krijgen om te groeien.

Literatuur

Kishimi, I. en F. Koga.2018). The courage tob e disliked. Pocket Books
Woldendorp, H., A. Jeninga en A. Eliens. (2025). Kun je me doorverbinden met…mezelf? Een reisgids voor kinderen en volwassenen. Uitgever Virtuoos