€ 100 miljard pensioenverlies ABP de schuld van Woke, groene beleggingen en Rosenmöller?

Regelmatig komen er artikelen langs die woke, groene beleggingen en Paul Rosenmöller de schuld geven van een verlies van bijna € 100 miljard bij het ABP in 2022.

Omdat ik meer van de feiten en ratio ben dan van de emoties die ik in dit soort stukjes en de reacties hierop lees, was er een trigger om verder te onderzoeken en te reageren.

Op dit hardnekkig terugkerend verhaal ga ik met onderbouwde feiten wat dieper in.

Eigenlijk zoeken we het antwoord op een aantal vragen:

• Was Paul Rosenmöller verantwoordelijk voor de beleggingen van ABP?
• Leveren groene beleggingen minder rendement op dan niet-duurzame beleggingen?
• Heeft ABP een verlies van € 100 miljard geleden en zo ja is hier een verklaring voor?

Deed Rosenmöller de beleggingen bij ABP?

Voor de feiten is het altijd goed om naar de bron te gaan. Het jaarverslag van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) dus en dit staat gewoon op hun website.[1]

ABP heeft een aantal diensten uitbesteed aan APG Groep (Bladzijde 130 van het Jaarverslag), waaronder de beleggingen. Uiteraard bepaalde ABP en APG adviseerde.

De oud-leider van GroenLinks is verdacht in bepaalde kringen, dus een aantrekkelijk doelwit. Maar was hij ook daadwerkelijk verantwoordelijke voor de beleggingen bij het ABP?

In het jaarverslag staat dat hij “niet-uitvoerend bestuurslid” is en niet verantwoordelijk is voor beleggingen (blz. 275) maar hij zat in de commissie pensioen. Hij heeft ook nooit in de commissie beleggingen gezeten. De commissie beleggingen adviseert het bestuur.

Hij zal zich best wel eens over beleggen hebben geuit, maar dit was niet zijn primaire aandachtsgebied.

Overigens zijn de salarissen conform de WNT (Wet Normering Topinkomens) met vermelding van het salaris, dus ook de claims over “zakken vullen” kunnen bij deze naar het rijk der fabelen verwezen worden. Zie voor de salarissen o.a. bladzijde 176 van het jaarverslag.

Levert duurzaam beleggen minder op dan niet duurzaam?

Winst of verlies op beleggingen worden uiteindelijk gerealiseerd bij verkoop, maar fondsen moeten wel bijhouden en rapporteren wat de actuele waarde van de bezittingen is. Voor de bepaling van de hoogte van de dekkingsgraad is dit immers belangrijk.

In ieder geval betekent duurzaam beleggingen dat je wellicht wat rendement inlevert voor een betere wereld.

Er zijn veel stellingen voor- en tegen duurzame beleggingen, maar als we simpel kijken naar in het verleden behaalde resultaten, dan kunnen we best een conclusie trekken of duurzame beleggingen enorme verliezen opleveren en veel minder presteren dan andere beleggingen, of niet.

Steeds meer beleggingen gaan in ETF’s, een mandje van een index in een vastgesteld segment. Zo is er een index van wereldwijde aandelen (MSCI World) en eentje die met een hoge ESG-score (World SRI). Bedrijven dus die goed scoren op het gebied van milieu-, sociale- en governance aspecten.

 
De stelling "duurzaam beleggen levert minder rendement op" is onjuist als je naar het volgende feit kijkt: MSCI World SRI (duurzaam) en MSCI World (index een kleine 1.600 bedrijven uit de 23 landen van de “ontwikkelde wereld vanaf het jaar 2000) met elkaar vergelijken laat zien dat MSCI World niet beter presteert.[2]

Uiteraard zitten er tussen bij zowel duurzame als niet-duurzame beleggingen klappers omhoog en omlaag. Bedrijven die failliet gaan en waarvan de aandelen niets meer waard zijn en bedrijven met zeer grote stijgingen, zoals afgelopen jaren bedrijven die zich met semiconductors en met AI bezighouden (honderden procenten). Pensioenfondsen en ook ABP beleggen direct en indirect vaak in duizenden bedrijven. Zij kunnen het beleggingsrisico goed spreiden.

Het bedrag van € 91,7 miljard kwam een aantal keren terug in stukjes in de pers en op social media. ABP zou dit bedrag hebben belegd in woke en groene producten en € 91,7 miljard verloren hebben “in windmolens”.

Een verhaal van klepel en klok.

Er is namelijk een fonds (ILX opgericht door ontwikkelingsbanken) dat belegt in duurzame projecten. Deze belegging wordt specifiek genoemd in het jaarverslag. ABP heeft hierin een (op het totale belegde vermogen van ABP een relatief klein) belang van € 570 miljoen (blz. 63 jaarverslag) en dus ca 0,1% van het belegde vermogen.

Hebben pensioenfondsen (ABP in het bijzonder) megaverlies geleden vanwege groene beleggingen?

ABP belegt dus ca 0,1% van hun totale vermogen in dit duurzame ontwikkelingsfonds. Tientallen miljarden verlies hierop leiden kan dus niet.

Verlies € 100 miljard

In de stukjes in de media wordt steeds gesproken over een verlies van ca € 100 miljard.

De meeste jaren stijgt het vermogen van ABP, maar in 2022 was er een jaar met een achteruitgang van het vermogen.

Dit jaarverslag dus maar gepakt.

In 2021 was het beschikbaar vermogen € 551 miljard en in 2022 € 459 miljard. Een forse achteruitgang dus en een rendement van -17,6% (blz. 6 van het jaarverslag).

In het jaarverslag is geen uitsplitsing van dit verlies gemaakt, maar niet door woke en groene beleggingen, immers prima spreiding over verschillende categorieën (blz. 150).

Er zijn wel een aantal logische verklaringen voor het verlies:

• Zo was (en is) er oorlog Europa. De MSCI World daalde met 13,08%[3]
• Er was een energiecrisis en torenhoge inflatie (september 2022 17,7%) uiteraard slecht voor beleggingen
• Na jarenlang dalende rente, waardoor forse rendementen op vastrentende waarden werden behaald was er een sterke stijging rente en dit was slecht voor vastrentende waarden en de deze daalden in 2022 met meer dan 18%[4]

Vastgoed [5]daalde.

Dit verklaart een groot deel van het negatieve rendement.

Ook is er een groot misverstand waarbij pensioenfondsen worden vergeleken met beleggingsfondsen. Een pensioenfonds belooft niet een zo hoog mogelijk vermogen, maar de afgesproken pensioenen. Het beleggingsbeleid (denk hierbij aan bescherming tegen eventuele beleggingsverliezen: we willen immers geen sterk stijgende en sterk dalende pensioenen) is hierop afgestemd.

Zo dekken pensioenfondsen de gevolgen rentedaling af (1% rentedaling is in de orde van grootte 10% verlies van dekkingsgraad en hiermee lagere pensioenen. Dit willen pensioenfondsen uiteraard niet en zij leveren hierom rendement in).

Door de oorlog, energiecrisis en inflatie steeg de rente fors. Na jaren van winst op deze renteafdekking werden fondsen die voor de pensioenen en dus voor veiligheid hadden gekozen in 2022 door rentedaling geconfronteerd met een fors verlies.

Zo ongeveer alle fondsen dekten dit risico af en heeft prima gewerkt!

Fondsen beloven immers niet zo hoog mogelijk vermogen, maar de afgesproken pensioenen. Sinds 2022 pensioenen immers niet verlaagd, maar juist verhoogd. Bij het ABP met bijna 17%[6]

Wat heb je zelf liever: een kleiner vermogen en een deel van het mogelijk te halen rendement (afdekken) inleveren voor zekerder en hogere pensioenen of een hoger vermogen en lagere pensioenen?

Fondsen en ook het ABP kozen over het algemeen voor het laatste.

Nu maar hopen dat dekkingsgraad op huidige niveau blijft zodat door invaren mooie pensioenverhoging gerealiseerd kan worden.

Het pensioenvermogen bedroeg vlak voor de daling van de rendementen (2021) op zijn hoogste punt ca € 1.900 miljard, daalde in 2022 tot € 1.683 miljard en staat inmiddels (inclusief de verzekeringen tegen rentedaling) weer boven de € 1.900 miljard (financiële activa pensioenfondsen[7]).

Ondanks de feiten en het toezicht zowel intern als extern op pensioenfondsen blijven sommige mensen in complotten geloven. Wellicht helpt deze notitie, want boos of teleurgesteld zijn en geen vertrouwen in onze pensioenen hebben is helemaal niet nodig.

Gerard van der Toolen

[1] https://jaarverslag.abp.nl/abp-jaarverslag-2022.pdf

[2] https://curvo.eu/backtest/nl/vergelijk-indexen/msci-world-vs-aex?currency=eur

[3] Https://curvo.eu/backtest/nl/vergelijk-indexen/msci-world-vs-aex?currency=eur

[4] https://www.meesman.nl/onze-fondsen/obligaties-wereldwijd/

[5] https://www.rabobank.nl/kennis/d011337094-vastgoedsector-blik-op-2022-en-2023

[6] https://www.rabobank.nl/kennis/d011337094-vastgoedsector-blik-op-2022-en-2023

[7] https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85881NED/table?ts=1770111932389