‘We can know more than we can tell.’ (Polanyi)

AI-agents

AI-agentsAI-agents zijn autonome of semi-autonome softwaresystemen die doelen nastreven, beslissingen nemen en acties uitvoeren op basis van hun waarnemingen van een omgeving. In tegenstelling tot traditionele software werken AI-agents niet op basis van vooraf vastgelegde stappen, maar op basis van modellen die leren, redeneren en zich aanpassen. Een AI-agent bestaat typisch uit vier kerncomponenten:

  1. perceptie: het verzamelen en interpreteren van informatie uit de omgeving (tekst, sensordata, gebruikersinput, documenten, API’s, etc.)
  2. redeneren / plannen: het bepalen van de beste reeks acties om een doel te bereiken, op basis van: een intern model van de wereld, probabilistische inschattingen, constraints of regels en optimalisatie of leerstrategieën
  3. actie: informatie opzoeken, berichten versturen, documenten opstellen
  4. leren / aanpassen: het verbeteren van prestaties door ervaring, feedback of nieuwe data.

Positionering AI-agents

AI-agenten zijn dus niet gelijk aan klassieke software of automatisering, maar zijn operationele, cognitieve en communicatieve componenten van teams, met vaardigheden die vaak niet of moeilijk door mensen te evenaren zijn. Belangrijke capaciteiten van AI-agents zijn: data-analyse op snelheid en schaal (genereren automatische rapportages), automatisering van repetitieve en cognitieve taken (toepassen beslisregels), monitoring & signalering 24/7, informatiebeheer & kennisorganisatie (samenvatten interne communicatie) en administratieve en operationele ondersteuning (samenvatten vergadernotulen).

Organisatielagen

Organisaties kennen twee lagen. De zichtbare (formele) organisatie met een organigram, functieprofielen, afdelingen en rollen, KPI’s en governance etc. De onzichtbare (informele) organisatie met informele samenwerking, ad-hoc probleemoplossingen, interpersoonlijk vertrouwen, stille kennis (tacit knowledge), politieke dynamiek, ongedocumenteerde shortcuts etc.

Werkelijkheid

AI werkt alleen goed als je begrijpt hoe je organisatie werkelijk functioneert. Veel werk is onzichtbaar: documentatie, coördinatie, kwaliteitschecks, follow-ups. Dit zijn exact de taken waar AI-agenten sterk in zijn. AI integratie is ook gericht op die informele organisatie: hoe werken mensen echt samen, hoe loopt informatie werkelijk door teams, hoe gedragen mensen zich onder druk, wie wordt vertrouwd en welke informele rollen zijn belangrijk maar niet formeel benoemd?

Tacit knowledge

AI maakt ‘tacit knowledge’ toegankelijk. Wat ervaren medewerkers “intuïtief” weten, wordt vaak nooit gedocumenteerd. AI kan patronen in gedrag herkennen, impliciete kennis expliciteren en context vastleggen. Teams krijgen een hybride karakter.

Literatuur

Huja, Y. (2025). Invisible Enterprises: How AI Agents Will Transform Human Clusters in the Workplace.
Woldendorp, H., A. Jeninga en A. Eliens. (2025). Kun je me doorverbinden met …mezelf? Een reisgids voor kinderen en volwassenen. Uitgever Virtuoos