Werken met strategische conversaties

‘The imagination should be used not to escape reality but to create it.’(Colin Wilson)

Permanent

In een tijd waarin omgeving, technologie, markt en maatschappij snel veranderen en waarin disruptie, onzekerheid en complexiteit norm zijn is de traditionele wijze van plannen onvoldoende. Verandering is niet iets wat gebeurt maar het is de toestand waarin organisaties altijd leven .

Gesprekken over tijd

Strategische conversaties zijn gestructureerde dialogen waarbij verschillende toekomstbeelden, opties en onzekerheden bespreekbaar worden gemaakt. Het doel is niet zozeer voorspellen wat gaat gebeuren, maar voorbereiden op wat zou kunnen gebeuren. Door alternatieven te verkennen en flexibiliteit in te bouwen, kunnen organisaties transformeren en veerkrachtig blijven.

Bij strategieontwikkeling is tijd niet lineair maar open (er zijn meerdere mogelijke toekomsten), vertakkend (beslissingen genereren nieuwe paden), onvoorspelbaar (complexiteit zorgt voor verrassingen) en niet uniform (sommige ontwikkelingen versnellen, andere vertragen).

Toekomst

Strategie wordt vaak bepaald door cijfers, analyses, risico’s en rapporten. Dit zijn echter instrumenten om het verleden en heden te begrijpen, niet de toekomst. Voor de toekomst is echter verbeelding essentieel. Je kunt onmogelijk voorbereiden op een toekomst die je je niet kunt voorstellen. Door alternatieven te verkennen en flexibiliteit in te bouwen, kunnen organisaties transformeren en veerkrachtig blijven.

Het verkennen van alternatieven maakt het mogelijk om tunnelvisie te vermijden, bestaande aannames op te schudden, opties te creëren en strategisch alert te worden. Flexibiliteit bouw je Transformatieis is het vermogen om beter terug te komen.

Flexibiliteit

Flexibiliteit is geen improvisatie tijdens een crisis maar een bewuste investering die je op tijd moet doen. Organisaties die wachten tot het misgaat om wendbaar te worden, lopen altijd achter de feiten aan. Flexibiliteit ontstaat door keuzevrijheid te creëren, besluitvorming te decentraliseren, teams te versterken en systemen zo te ontwerpen dat ze schokken kunnen opvangen zonder te breken. Het is een proactieve discipline, geen reactieve noodgreep.

Veerkracht

Veerkracht gaat een stap verder: het is het vermogen om verstoringen niet alleen te doorstaan, maar er ook van te herstellen. Een veerkrachtige organisatie buigt mee onder druk, maar breekt niet. Ze weet haar kernmissie te behouden, zelfs als omstandigheden drastisch veranderen, omdat cultuur, structuur en processen zo zijn ingericht dat herstel snel en effectief kan plaatsvinden.

Transformatie

Transformatie overstijgt beide. Echte transformatie betekent dat de ervaring van de verstoring een bron van groei wordt. De organisatie herstelt zich niet slechts tot haar oude niveau; ze komt terug in een verbeterde staat — competenter, bewuster en beter voorbereid op toekomstige uitdagingen. Transformatie maakt van tegenslag een strategisch voordeel en verandert crises in aanjagers van vernieuwing.

Aantal oefeningen: Teken een lijn met 3 tijdspunten: 2026, 2030, 2040. Vraag het team: ‘wat verandert er zeker tegen 2040?’ Breng alternatieve toekomsten in beeld: Wat als alles veel beter gaat dan verwacht? Wat als alles slechter gaat dan verwacht? Wat als een onverwachte speler de markt binnenkomt? Wat als onze rol volledig verandert? Andersom: kijk vanuit de toekomst terug.

Literatuur

Motti, V.V. (2025). Playbook of Foresight: Designing Strategic Conversations for Transformation and Resilience
Woldendorp, H., A. Jeninga en A. Eliens. (2025). Kun je me doorverbinden met …mezelf? Een reisgids voor kinderen en volwassenen. Uitgever Virtuoos