“AI is a cultural text before it is a technical one.”

Cultuur

cultuurAI is niet alleen een technologie, maar tevens een cultureel geactiveerd artefact dat wereldbeelden, normen, waarden en sociale processen vormgeeft. Een cultureel artefact is niet zomaar een object of instrument: het is iets dat betekenis krijgt door menselijk gebruik, interpretatie en sociale context.

AI is niet “neutraal” of “puur technisch”. Het draagt al vanaf het ontwerp menselijke aannames, waarden en wereldbeelden in zich. AI-technologieën reproduceren of transformeren bestaande sociale hiërarchieën, culturele scripts en machtsstructuren.

AI is een cultureel fenomeen. Het belichaamt en verspreidt wereldbeelden, normaliseert normen, beïnvloedt sociale processen en herstructureert machtsrelaties. Het is geen neutraal instrument, maar een actor binnen culturele systemen.

AI-systemen vormen een bepaald idee van wat kennis is, hoe de wereld begrijpelijk gemaakt moet worden, wat telt als een “feit”, hoe problemen gestructureerd zijn. Beslisalgoritmen veronderstellen dat menselijk gedrag modelleerbaar en optimaliseerbaar is. Deze aannames zijn niet universeel of neutraal, maar cultureel bepaald (meestal Westers, technocratisch en data-georiënteerd).

Normering

Normen worden ingebouwd in AI via trainingsdata (historische keuzes, sociale bias, taalpatronen), classificaties (wat is “goed”, “normaal”, “afwijkend”?), ontwerpbeslissingen (wat wordt gemeten, wat niet?), interfaceontwerpen (wat wordt voorgesteld, verborgen, vereist?) en optimalisatiefuncties (op welke uitkomst wordt gestuurd?).

AI verandert hoe mensen met elkaar communiceren (AI-chat, vertaling, filtering), hoe werk is georganiseerd (automatisering, monitoring, productiviteitsverwachtingen), hoe sociale rollen worden geïnterpreteerd (bijv. professionele autoriteit vs. algoritmische autoriteit), hoe beslissingen worden genomen (mens + machine assemblages), hoe groepen worden geclassificeerd (risico, waarde, kans, profiel).

Identiteit

In het dagelijks leven wordt AI onzichtbaar deel van gedragspatronen: we vertrouwen een navigatie-app zonder na te denken, we laten algoritmen bepalen welke films we kijken of we vragen een chatbot iets vóór we zelf zoeken. Deze toepassingen zijn geen neutrale handelingen; het zijn nieuwe gewoonten: je denkt anders, je werkt anders en je beslist anders.

AI beïnvloedt dus identiteit, subjectiviteit en zelfbeeld. We passen ons gedrag aan op basis van wat algoritmen van hen verwachten, wat systemen voorspellen en hoe ze door AI worden “geclassificeerd”.

Werk is niet alleen productie, maar betekenis, status en sociaal ritueel, en AI herschikt dat. In antropologie is identiteit altijd relationeel en constructief. AI verandert deze relationele structuren. AI maakt categorieën zoals risicoprofiel of optimale klantwaarde.

Literatuur

Koycheva, L. et al. (2026). Anthropology and AI. Routledge
Woldendorp, H., A. Jeninga en A. Eliens. (2025). Kun je me doorverbinden met…mezelf? Een reisgids voor kinderen en volwassenen. Uitgever Virtuoos