‘Deciding not to act is still a decision’ (Salter)

Intentie of ontwerp?

doenStrategieën, waarden en prioriteiten zijn vaak uitstekend doordacht. Toch verdwijnen ze in de drukte van alledag. Niet omdat management het niet weet, maar omdat weten iets anders is dan doen. Er is vaak sprake van een action gap: de kloof tussen wat we belangrijk vinden en wat we daadwerkelijk doen. Die kloof ontstaat zelden door onverschilligheid. Vaker door gewoontes die sterker zijn dan rationele kennis, emotionele factoren als angst en ego, structurele overbelasting en een gebrek aan feedback en ritme.

Inzicht

Meer kennis of scherpere strategieën lossen dit niet op. Echte verandering komt niet van betere plannen, maar van beter ontworpen gedrag. Grote doorbraken zijn zelden het gevolg van grote plannen. Ze ontstaan door kleine, herhaalbare acties. Kleine acties werken omdat ze weerstand omzeilen. Het brein ervaart ze niet als bedreigend. Ze maken vooruitgang zichtbaar, bouwen vertrouwen op en versterken nieuwe gewoontes door herhaling, niet door motivatie.

Voor management betekent dit dat verandering niet start met een inspirerende speech, maar met simpele vragen: welk concreet gedrag ga ik morgen anders doen? Welke ene gewoonte laat zien waar mijn prioriteit echt ligt? Consistentie blijkt daarbij belangrijker dan intensiteit.

Daarbij is prestatie afhankelijk is van herstel. Veel leiders managen hun agenda tot op de minuut, maar vergeten hun energie. Terwijl juist uitputting besluitvorming, empathie en focus aantast. Slechte keuzes zijn vaak geen gevolg van gebrek aan inzicht, maar van lege mentale en emotionele reserves. Effectief leiderschap vraagt daarom om bewust omgaan met slaap, pauzes en herstel, en om het loslaten van de verheerlijking van permanente drukte.

Context

Agenda’s, systemen en prikkels sturen gedrag veel sterker dan goede bedoelingen. Als de omgeving oud gedrag blijft belonen, zal nieuw gedrag nooit standhouden. Daarom moeten leiders niet alleen zichzelf veranderen, maar ook de structuren waarin zij werken: vergaderingen, besluitvorming, KPI’s. Wie reflectie belangrijk vindt, maar elke agenda overvol plant, organiseert feitelijk het tegenovergestelde. Gedrag volgt systeemdruk, niet intenties.

Weten wat belangrijk is, is onvoldoende zonder structuren die uitvoering ondersteunen. Effectieve accountability is menselijk en ondersteunend. Ze richt zich op gedrag, niet op goede bedoelingen. Ze maakt voortgang bespreekbaar zonder te straffen. Denk aan een coach die observeert wat je doet, niet alleen wat je zegt. Of teamafspraken waarin zichtbaar wordt wie wat wanneer oppakt. Wat niet wordt teruggevraagd, verdwijnt.

Ritme

Motivatie fluctueert, ritme blijft. Dagelijkse en wekelijkse routines verlagen de mentale belasting van steeds opnieuw kiezen. Vaste momenten voor reflectie, prioriteiten en feedback maken gedrag betrouwbaarder dan welk inspirerend verhaal ook. Leiderschap wordt zo minder afhankelijk van wilskracht en meer van ontwerp. Teams kijken minder naar wat leiders zeggen dan naar wat zij doen. Nemen leiders pauze, dan wordt pauze legitiem. Stellen zij grenzen, dan mogen anderen dat ook. Reflecteren zij openlijk, dan wordt leren veilig. Leiderschap is zichtbaar gedrag, geen abstract ideaal.
Management zit niet in grootse inzichten of heroïsche plannen, maar in het dagelijks uitvoeren van acties.

Literatuur

Salter. R. (2025). The action gap. Bridging the Space Between What Leaders Know and What They Actually Do – Lessons from a Brain Haemorrhage Survivor and CEO Coach. Saltant
Woldendorp, H., A. Jeninga en A. Eliens. (2025). Kun je me doorverbinden met….mezelf? een reisgids voor kinderen en volwassenen. Uitgever Virtuoos