“What got you here won’t get you there.”

Rigiditeit

rigideWaarom verliezen succesvolle organisaties op termijn hun scherpte, waarden en innovatiekracht. Naarmate organisaties groeien, ontstaan er lagen van management, interne politiek en procedures die oorspronkelijk bedoeld zijn om controle en efficiëntie te waarborgen, maar uiteindelijk innovatie en wendbaarheid belemmeren. Wat een organisatie succesvol maakt, duidelijke processen, schaalbaarheid, voorspelbaarheid, kan op termijn leiden tot rigiditeit. Teams worden beloond voor het volgen van bestaande systemen in plaats van het uitdagen ervan. Experimenteren wordt risicovol, en falen wordt vermeden.

Experiment

In de beginfase zijn organisaties gedwongen om snel te leren: klanten begrijpen, aannames testen, itereren. Naarmate ze groeien, worden beslissingen vaker gebaseerd op hiërarchie, ervaring of politiek in plaats van op experiment en bewijs. Dit leidt tot een verlies van adaptief vermogen. Om innovatie en integriteit te behouden, moeten leiders bewust sturen op cultuur: ruimte creëren voor experiment, openheid en feedback.

Management moet niet alleen sturen op resultaten, maar op de structuren en processen die bepalen hoe resultaten tot stand komen. Dit betekent dat ze actief moeten nadenken over hoe leren, innovatie en samenwerking worden gefaciliteerd. Want zodra een organisatie groeit ontstaan structuren en worden processen vastgelegd.

Zekerheid?

Beslissingen worden steeds minder gebaseerd op leren en steeds meer op zekerheid en controle. In de praktijk zie je dat bijvoorbeeld zo gebeuren: in plaats van een idee te testen, wordt er eerst een business case geschreven, in plaats van klantfeedback te verzamelen, wordt er intern gediscussieerd, in plaats van experimenteren, wordt er gewacht op goedkeuring en in plaats van data uit de praktijk, wordt er vertrouwd op ervaring of hiërarchie.

Innovatie

Leren in de praktijk betekent onder meer: de vraag stellen ‘wat weten we zeker en wat zijn aannames? En maak feedback uit de werkelijkheid leidend. Interne overtuigingen zijn ondergeschikt aan data uit de werkelijkheid.

Duurzame innovatie komt niet voort uit perfecte strategieën of systemen, maar uit het vermogen van een organisatie om te blijven leren, zichzelf kritisch te bekijken en haar oorspronkelijke missie te beschermen tegen de natuurlijke neiging tot verval.

Literatuur

Ries, E. (2026). Incorruptible: Why Good Companies Go Bad and How Great Companies Stay Great . Penguin Books
Woldendorp, H en T. Woldendorp. (2019). De start-up professional. Ondernemen als loopbaanstrategie. SWP
Woldendorp, H., A. Eliens en A. Jeninga. (2026). Hoe je kijkt bepaalt wat je ziet! 50 Inzichten over veranderen door de ogen van denkers, schrijvers en kunstenaars. Uitgever Virtuoos