‘Clarity precedes competence’

Rol middenmanagement

zelfredzaamheidOver middenmanagement is regelmatig discussie. Is het de kern van management of dient het juist afgeschaft (zelfsturing) te worden ? Middenmanagers spelen traditioneel de rol in het verbinden van strategie en uitvoering. Zij vertalen organisatiedoelen naar de dagelijkse praktijk en zorgen dat teams begrijpen hoe hun werk bijdraagt aan het grotere geheel. In een model met zelfredzame teams gebeurt dit minder via directe aansturing en meer via duidelijke richting en context.

In plaats van managers die controleren, coördineren en beslissingen centraliseren gaat het echter steeds meer om een model waarin middenmanagers teams versterken zodat zij zelfstandig kunnen functioneren. De manager wordt minder een beslisser en meer een enabler: iemand die kaders stelt, obstakels wegneemt en ervoor zorgt dat teamleden beschikken over de juiste vaardigheden en informatie. Dit vraagt om loslaten van controle en het bewust delegeren van verantwoordelijkheid.

Procesbenadering

Zelfredzame teams zijn geen vanzelfsprekend eindresultaat van het “loslaten” van management, maar juist het product van een bewust en gestructureerd opbouwproces. Veel organisaties maken de fout te denken dat autonomie simpelweg ontstaat door minder te sturen. In de praktijk leidt dit vaak tot het tegenovergestelde: onduidelijkheid, besluiteloosheid en frustratie. Zelfredzaamheid vereist daarom een doordachte combinatie van richting, vaardigheden, vertrouwen en ondersteunende structuren.

Teams ontwikkelen zich stap voor stap, waarbij verantwoordelijkheid en autonomie steeds verder worden uitgebreid naarmate het vertrouwen en de competentie toenemen. Het is geen alles-of-nietsbenadering, maar een continu proces van opbouwen, testen en bijsturen.

Duidelijk

Het opbouwen van zelfredzaamheid begint bij helderheid over doelen en kaders. Teams kunnen alleen zelfstandig handelen als ze precies begrijpen waar ze naartoe werken en binnen welke grenzen ze beslissingen mogen nemen. Dit betekent dat managers expliciet moeten maken wat het doel is, wat succes betekent en waar de verantwoordelijkheden liggen.

Het actief opbouwen van zelfredzaamheid betekent dat managers bewust beslissingen overdragen aan teams, inclusief de bijbehorende verantwoordelijkheid en consequenties. Dit vraagt om het definiëren van wie waarover mag beslissen, zodat teams niet blijven twijfelen of ze wel “mogen” handelen.

Vaardigheid

Zelfredzaamheid veronderstelt dat teamleden niet alleen willen, maar ook kunnen handelen. Dat betekent investeren in zowel vakinhoudelijke als generieke vaardigheden, zoals probleemoplossend vermogen, samenwerking, communicatie en besluitvorming. Mensen nemen alleen verantwoordelijkheid en initiatief als ze het gevoel hebben dat ze fouten mogen maken en daarvan kunnen leren.

Zelfredzame teams functioneren niet in chaos, maar binnen duidelijke werkprocessen: regelmatige reflectiemomenten, transparante informatievoorziening en heldere communicatielijnen. Denk aan teamoverleggen waarin voortgang en knelpunten besproken worden, of feedbackloops waarin continu geleerd wordt.

 

Vaardigheid middenmanager

Dit vraagt ook andere vaardigheden van middenmanagers. Naast vakinhoudelijke kennis worden coachend leiderschap, communicatie, samenwerking en het begeleiden van leerprocessen steeds belangrijker. Middenmanagers moeten medewerkers ondersteunen in het ontwikkelen van probleemoplossend vermogen en besluitvaardigheid, terwijl zij tegelijkertijd een veilige omgeving creëren waarin fouten gemaakt mogen worden en gebruikt worden om van te leren. Ook blijven zij verantwoordelijk voor het organiseren van duidelijke werkprocessen, feedbackmomenten en transparante communicatie, zodat teams effectief kunnen blijven samenwerken. Dit is het verschil tussen zelfredzaamheid en zelfsturing.

Literatuur

McKibbin, S. (2026). Core Leadership: Redefining Middle Management to Create Self-Reliant Teams. Advantage Books
Woldendorp, H., H. de Groot, T. Woldendorp en C. Boven. (2022). Zie je Big Picture. Transformeer succesvol! SWP