‘The self is not a fortress; it is a bridge.’

3-i-model

verbondenIn ‘Zie je Big Picture’hebben we het 3-i-Model ontwikkeld. Een identiteit is wie je bent en (deels) wat iemand anders van je ziet. Vanuit je identiteit geef je betekenis aan de ontwikkelingen in de context.

Inzicht komt voort uit het herkennen van de bril die je vanuit je eigen drijfveren opzet. Dat bewustzijn geeft inzicht in de causaliteit van je gedrag, waardoor je het onderliggende mechanisme ziet en de gevolgen daarvan.

Initiatief bepaalt het gedrag van jezelf. Op basis van jouw eigen inzichten maak je keuzes die leiden tot handelen. Door keuzes te maken verdiep en verbreed je jouw eigen kaders, waardoor je identiteit weer groeit.

Verbinding

We bestaan niet los van anderen, maar ontwikkelen ons voortdurend in wisselwerking met de mensen en de omgeving om ons heen. Een gezonde identiteit ontstaat wanneer een sterk gevoel van eigenheid samengaat met een diep gevoel van verbondenheid.

Individualiteit

De moderne westerse cultuur heeft een sterk individualistisch mensbeeld ontwikkeld. We leren al vroeg dat we onafhankelijk moeten zijn, onszelf moeten onderscheiden en verantwoordelijk zijn voor ons eigen succes. Dat levert veel vrijheid op, maar kent ook een keerzijde. Wanneer het individu centraal komt te staan, kunnen gevoelens van eenzaamheid, prestatiedruk, onzekerheid en voortdurende zelfvergelijking ontstaan. We gaan onszelf zien als afzonderlijke eenheden die voortdurend moeten presteren om waardevol te zijn. Dit leidt echter tot een verarming van onze identiteit, omdat het menselijke bestaan juist gekenmerkt wordt door onderlinge afhankelijkheid.

Balans

Gezonde ontwikkeling vraagt om twee processen die in balans moeten zijn. Enerzijds is er differentiatie: het vermogen om jezelf als een uniek individu te ervaren, met eigen gevoelens, gedachten, talenten en grenzen. Anderzijds is er verbinding: het vermogen om jezelf onderdeel te voelen van een groter geheel, relaties aan te gaan, samen te werken en wederzijdse afhankelijkheid te erkennen.

Wanneer differentiatie overheerst zonder verbinding, ontstaat een geïsoleerd zelfbeeld waarin individualisme, competitie, narcisme of vervreemding gemakkelijk kunnen ontstaan. Wanneer verbinding overheerst zonder differentiatie, bestaat juist het risico op afhankelijkheid, groepsdenken, verlies van autonomie en conformisme. Het gaat om de integratie van ik en wij. Er zijn negen vormen van integratie.

De vormen van integratie

  • Bewustzijnsintegratie helpt mensen om gedachten, gevoelens en lichamelijke signalen waar te nemen zonder er onmiddellijk door te worden meegesleept.
  • Verticale integratie brengt de verbinding tot stand tussen lichaam, emoties en rationeel denken, zodat gevoelens niet worden onderdrukt maar ook niet de volledige regie overnemen.
  • Bilaterale integratie stimuleert de samenwerking tussen de meer analytische linkerhersenhelft en de meer intuïtieve en sociale rechterhersenhelft.
  • Geheugenintegratie helpt om belastende ervaringen uit het verleden een plaats te geven, zodat zij minder onbewust het huidige gedrag bepalen.
  • Narratieve integratie maakt het mogelijk een samenhangend levensverhaal te ontwikkelen waarin moeilijke ervaringen betekenis krijgen.
  • Toestandsintegratie richt zich op de verschillende kanten van de persoonlijkheid, zodat bijvoorbeeld de perfectionist, de helper, de twijfelaar en de creatieve kant niet met elkaar concurreren maar elkaar aanvullen.
  • Interpersoonlijke integratie versterkt het vermogen om gezonde relaties aan te gaan waarin zowel autonomie als verbondenheid mogelijk zijn.
  • Temporele integratie verbindt verleden, heden en toekomst met elkaar, waardoor mensen hun ontwikkeling als een doorgaand proces kunnen zien.
  • Identiteitsintegratie zorgt voor een identiteit die tegelijkertijd persoonlijk én relationeel is.

Opnieuw balans

In de praktijk betekent dit model dat we leren schakelen tussen aandacht voor onszelf en aandacht voor onze relaties. Wanneer we bijvoorbeeld onder grote werkdruk staat, ontstaat gemakkelijk een vernauwd perspectief waarin alleen de eigen prestaties centraal staan. Werkelijk welzijn ontstaat wanneer onze individualiteit en verbondenheid elkaar versterken. Een gezonde identiteit bestaat uit een stevig ontwikkeld "ik" dat zich tegelijkertijd bewust is van zijn plaats binnen relaties, organisaties, de samenleving en de natuur.

Literatuur

Siegel, D.J. (2022). IntraConnected: MWe (Me + We) as the Integration of Self, Identity, and Belonging. W.W. Norton
Woldendorp, H., H. de Groot, T. Woldendorp en C. Boven. (2022). Zie je Big Picture. Transformeer succesvol? SWP