‘Rather than applying onesize-fits-all solutions, both studies emphasize the need to align the design and implementation of AI technologies with the situated and dynamic values and needs of diverse users and otherstakeholders in and across contexts’(Lukkien, 156)

Inzet AI

ouderenzorgIn de langdurige zorg (LZ) voor ouderen maakt AI toepassingen mogelijk zoals monitoring op afstand, beslissingsondersteunende systemen, sociale robots en virtuele assistenten. Op dit moment echter worden AI technieken relatief weinig ingezet bij het analyseren van data afkomstig uit de langdurige ouderenzorg.

Context

Verantwoorde innovatie in de ouderenzorg moet gebaseerd zijn op contextgevoeligheid. Dit houdt in dat AI-ontwerp en -implementatie afgestemd worden op de dynamische waarden en behoeften van diverse gebruikers. Daarbij hoort tevens de inbreng van ethische vraagstukken en de manieren om hiermee om te gaan.

Waarden

AI daagt uit om na te denken over fundamentele vragen zoals hoe we mens-machine interacties op een zinvolle manier kunnen vormgeven en welke taken en rollen we wel of niet willen overlaten aan geavanceerde digitale technologieën. Het gaat er om ervoor te zorgen dat AI de waarden van mensen respecteert en in hun leven en werk past.

Voorwaarden

Lukkien onderscheidt in zijn proefschrift zeven onderling samenhangende voorwaarden voor verantwoorde AI-innovatie:

  • Belanghebbenden in datapraktijken, met inbegrip van cliënten, zouden regelmatig moeten overleggen welke data als input voor AI nodig zijn, om een optimaal evenwicht te vinden tussen kansen, zoals het vroegtijdig signaleren van zorgbehoeften, en risico’s, zoals privacy-inbreuk en cognitieve overbelasting.
  • AI-technologieën zouden een evenwichtige proactieve aard moeten hebben, wat inhoudt dat ze het zorgproces proactief moeten ondersteunen, zonder beslissingen volledig te automatiseren of de menselijke handelingsvrijheid te overschaduwen.
  • Doorontwikkeling in AI-technologieën zou stapsgewijs moeten verlopen
  • Bij zowel het ontwerp als de implementatie van AI-technologieën zou maatwerk moeten worden geboden voor alle gebruikersgroepen, inclusief cliënten en zorgverleners.
  • Tijdens het ontwerp en de praktische inzet van AI-technologieën zouden maatregelen moeten worden genomen om vooringenomenheid en eenzijdige perspectieven, zowel van AI als van gebruikers, tegen te gaan.
  • Bij AI-ondersteunde besluitvorming zou sprake moeten zijn van mensgerichte cyclische leerprocessen, wat betekent dat zorgverleners betrokken moeten zijn bij zowel het ontwerp als de implementatie en het praktische gebruik van deze technologieën.
  • Het gebruik van AI-technologieën zou geroutineerd moeten worden, zodat er een vanzelfsprekende bereidheid ontstaat om AI-inzichten mee te nemen bij het nemen van beslissingen.

Literatuur

Eliens, A., A. Jeninga en H. Woldendorp. (2025). De ontwikkeling naar duurzame ouderenzorg. Een actie-agenda. Uitgever Virtuoos
Hacking, C.W.J.G. (2025). AI in Nursing Homes. Utilizing artificial intelligence to enhance data analysis in long-term care for older adults. Proefschrift Universiteit Maastricht
Lukkien, D. (2025). Responsible Artificial Intelligence In Long-term Care. From Concept to Context. Proefschrift Universiteit Utrecht