Het belang van verbondenheid

‘Humans don’t mind hardship; what they mind is not feeling necessary.’(Junger)

Angst

In ‘In My Time of Dying’ wordt beschreven dat de angst voor de dood vaak kleiner blijkt dan de angst om alleen te zijn. Betekenis ontstaat niet uit individuele prestatie of zelfverwerkelijking, maar uit relationele verbondenheid, juist wanneer kwetsbaarheid onvermijdelijk wordt.

Tijdens het kritieke moment van een bijna-doodervaring wordt beschreven dat geen sprake was van paniek, chaos en fragmentatie. In plaats daarvan wordt een scherpe mentale helderheid, een gevoel dat ‘alles klopt’ beschreven. Tijd lijkt zijn betekenis te verliezen; gedachten zijn eenvoudig, coherent en opvallend rustig. Het is geen extase en geen visioen, maar een nuchtere aanwezigheid.

Een van de meest opvallende elementen is het verdwijnen van angst. Niet de angst voor pijn, niet de angst voor het onbekende, en zelfs niet de angst voor het einde. Er is geen strijd en geen verzet; acceptatie lijkt vanzelf te ontstaan. Angst veronderstelt toekomst. Wanneer de toekomst wegvalt, wanneer er geen ‘wat als’ meer is, verdwijnt ook de angst.

Verbondenheid

Naast de afwezigheid van angst beschrijft Junger een ervaring van verbondenheid. Geen ego-centrisch bewustzijn, geen scherp afgebakend zelf, maar een gevoel van ingebed zijn in een groter geheel. Het is geen religieuze openbaring en geen ontmoeting met ‘iets’, maar een relationele ervaring zonder object.

Ontmanteling

Die ervaring werkt door in een bredere culturele reflectie. Drie moderne zekerheden blijken minder zeker. Het idee dat succes bescherming biedt. Als succesvolle, fysiek sterke en rationele professional belichaamt hij precies dat ideaal. Toch blijkt succes machteloos tegenover biologische kwetsbaarheid. Status versnelt geen genezing en biedt geen controle over het moment zelf.

Kracht is geen eigenschap die je bezit, maar iets wat je tijdelijk krijgt zolang omstandigheden meewerken. In een oogwenk wordt autonomie afhankelijkheid. Ten slotte bieden analyse en verklaring geen bescherming tegen existentiële kwetsbaarheid. Rationaliteit blijft waardevol, maar niet almachtig.

Autonomie

De moderne cultuur verheerlijkt autonomie, zelfbeschikking en onafhankelijkheid. Wanneer echter alles wegvalt wat status en controle geeft, blijft niet autonomie over, maar zorg: ontvangen en gegeven. Mens-zijn blijkt niet eerst zelfstandig en daarna verbonden, maar eerst verbonden en slechts tijdelijk zelfstandig.

Literatuur

Junger, S. (2025). My time of dying. How I Came Face to Face with the Idea of an Afterlife .
Woldendorp, H., A. Jeninga en A. Eliens. (2025). Kun je me doorverbinden met….mezelf? een reisgids voor kinderen en volwassenen. Uitgever Virtuoos